home-page
Deel op facebook
Deel op twitter

Nieuwsberichten en tips

1 dec

Composteren in de natuurlijke tuin

01-12-2023

Composteren in bakken van gerecycleerde kunststof

Ook in natuurlijke tuinen moet je regelmatig plantaardige materialen verwijderen. Soms heb je grote hoeveelheden, zoals wanneer je een stukje grasland maait dat is blijven doorgroeien tot in de zomer. Of wanneer je de hagen snoeit.  Je kan die reststoffen naar het recyclagepark brengen, ze worden er trouwens nog altijd gratis aanvaard, maar het is beter je die verplaatsingen te besparen door thuis te composteren.
Composteren is een biologisch proces waarbij micro-organismen en kleine ongewervelden organische reststoffen zoals plantaardig materiaal onder welbepaalde omstandigheden omzetten tot een stabiel humus- en voedselrijk eindproduct: compost. Composteren doe je in vaten of bakken. Voor een natuurlijke tuin zijn bakken het meest aangewezen. Je kan ze zelf maken van onbehandeld (afval)hout of je kan stevige exemplaren van gerecycleerde kunststof kopen bij het gemeentebestuur. Plaats er enkele naast elkaar. Naarmate het composteerproces vordert breng je het materiaal over van de ene in de andere bak, tot het proces is beëindigd. Op die manier breng je ook lucht in het materiaal en meng je alles mooi door elkaar.

Mengen is belangrijk om de compostering vlot en snel te laten verlopen. Meng bruin materiaal, zoals afgevallen bladeren of haagsnoeisel met groen materiaal, zoals gras. 

Lang gras dat je met de zeis of bosmaaier hebt afgemaaid is vaak een probleem: meestal krijg je na een maaibeurt een grote hoeveelheid te verwerken. Kan je die niet direct mengen met bijvoorbeeld haagsnoeisel gaan de lange grashalmen drogen of schimmelen. Probeer in elk geval voldoende water toe te voegen en meng op een later tijdstip.

Een ander probleem zijn de zaden. Dikwijls overleven die het composteren en komen ze terecht in je eindproduct, de compost. Gebruik je dergelijke compost in je moestuin of bloemenborders, ga je veel moeten wieden. Gebruik die compost beter op plaatsen waar de planten die opschieten uit de zaden geen probleem vormen, zoals op je gazon.

Meer over composteren vind je op de gemeentelijke pagina over composteren: https://www.bonheiden.be/product/118/composteermethodes

En een schat aan informatie over composteren en over kringlooptuinieren vind je op de website van Vlaco: https://vlaco.be/thuiskringlopen

Compost in de moestuin is een bron van organisch materiaal  Biodiversiteit

Door compost te gebruiken als turfvervanger vermijd je de ontginning van veen en turf in onder meer de Baltische staten. Turfontginning is nefast voor het voortbestaan en de soortenrijkdom van natuurlijke ecosystemen van veengebieden.

Klimaatrapport

De koolstof die in veengebieden is gecapteerd in turf en veen komt door de ontginning weer vrij en draagt bij aan de stijging van het koolstofdioxidegehalte in de atmosfeer, en aan de opwarming van de aarde. Door compost te gebruiken als alternatief voor turf in potgrond  vermijd je de ontginning.

Door op een goede manier compost te maken en te gebruiken draag je bij aan het sluiten van de (biologische) kringlopen thuis. Op die manier dragen we zorg voor de natuurlijke voorraad aan grondstoffen voor onszelf en toekomstige generaties. Je vermijdt ook de impact van het transport en de verwerking van het organisch-biologisch afval wanneer je het ter plaatse verwerkt. Maar let op: rottend biologisch afval kan methaan doen ontstaan, een krachtig broeikasgas. Wanneer je het tuinafval gewoon op een hoop gooit of in een put krijg je rotting. Vermijd rottingsprocessen door regelmatig te beluchten.

Compost goud voor je bodem en planten (VLACO)

 

1 dec

Dood hout in de natuurlijke tuin

01-12-2023

Dood hout is in de natuur een bron van leven. In het bosbeheer is het heel normaal dode bomen te laten staan en afgevallen takken  te laten liggen. Ook in natuurlijke tuinen kan je de biodiversiteit een boost geven door dood hout een plaats te geven.

Dood hout wordt in de loop van de tijd afgebroken tot humus door bacteriën, schimmels, insecten en andere organismen. De meeste soorten zijn sterk gespecialiseerd in bepaalde verval- en decompositiefasen van hout.  Dood hout is een unieke leefomgeving voor kevers, wilde bijen, nachtvlinders, mieren, diverse wespen en andere insecten. Vogels, muizen, egels, maar ook padden en salamanders vinden er nestgelegenheid, voedsel of een schuilplek.

Dood hout in de tuin kan heel klassieke vormen aannemen, zoals een takkenril of een geweven scherm van wilgentakken. Je kan ook een houtmijt maken van bundels takkenbossen. Tot een halve eeuw geleden vond je in de tuin van elke boerderij een houtmijt die diende om  de bakoven te stoken.

Of je kan op een verloren plek een stapel stammetjes leggen in verschillende stadia van vertering. Een rechtop staande dode stam op een prominente plaats in de tuin is een echte eyecatcher. Je kan er eventueel een klimplant laten omheen groeien. In hogere staande stammen nestelen boomkruipers, boomklevers en mezen. Spechten komen er ook graag op bezoek.

Een rij uitgegraven boomstronken is misschien minder evident voor de kleinere tuin, maar draagt door de grotere structuurvariatie nog meer bij aan de biodiversiteit dan ander dood hout. Als je geluk hebt mag je in onze gemeente zelfs hagedissen of hazelwormen verwachten te zien verschijnen op zonnige dagen.

Een takkenril is een echte meerwaarde voor de tuin, als afscherming, maar ook als nestplaats voor vogels. Biodiversiteit

Zo'n 600 soorten paddenstoelen en 1350 soorten kevers zijn betrokken bij het volledig opruimen van hout. Larven van kevers, vliegen, muggen en rupsen van nachtvlinders doen zich te goed aan het rottend hout. Deze larven en rupsen trekken parasitaire wespen aan die houtkeverlarven gebruiken om er een ei in te leggen. Ook vogels zoals spechten worden aangetrokken door de lekkernij. De gangetjes die de larven maken in het hout worden bewoond door bijen en wespen. Wanneer er grotere holen in de stam ontstaan, kunnen er zich ook vogels, eekhoorns, boommarters en vleermuizen in nestelen. Deze trekken op hun beurt insecten aan die specifiek afhankelijk zijn van vogel- en zoogdierennesten. En mossen en korstmossen gebruiken het dood hout ook als groeiplaats. 

Een takkenhoop in een wild hoekje van de tuin biedt beschutting aan dieren zoals egels. Klimaatrapport

Door dood hout rustig te laten vergaan in je tuin vermijd je de verwijdering van dat materiaal als afvalstof. Na vele jaren blijft er humus over, een prima bodemverbeteraar voor je plantenborders.

De koolstofdioxide die in het hout vastligt komt dan wel grotendeels vrij tijdens de afbraakprocessen, er blijft toch een zekere hoeveelheid  (ongeveer 10% na 100 jaar) achter als organisch bodemmateriaal.

Een scherm van wilgentakken onttrekt de composteerplek aan het zicht en vormt een mooie, onderhoudsvrije afscheiding voor plantenborders. Meer info

Kringlooptuinieren | Vlaco

13 sep

Echte guldenroede - Solidago virgaurea

13-09-2023

Van juli tot oktober kan je in onze gemeente hier en daar nog Echte guldenroede (Solidago virgaurea) vinden. Het is een vrij forse plant die ongeveer 60 cm hoog wordt en zonnige plekken verkiest. Zijn nectarrijke guldenkleurige bloemen trekken massa’s bijen, zweefvliegen en vliegen aan die voor de bestuiving zorgen. Later komen er lichte, pluizige zaadjes die door de wind worden meegenomen. Niet te verwarren met Canadese guldenroede of Late guldenroede dit is een woekerende tuinsoort die ook vaak als probleemplant verwildert in de natuur.

De bloemen van Echte guldenroede zijn een bron van nectar voor bijen en zweefvliegen (foto Rudy Meeus)

Echte guldenroede is een van oorsprong inheemse soort. Het is een kenmerkende plant voor droge heischrale graslanden die vroeger erg talrijk waren in onze gemeente en ook in de Kempen. Waar dergelijke graslanden verdwenen zijn  vinden we hem soms nog terug in aanpalende bermen.

Echte Guldenroede is in Vlaanderen sterk achteruitgegaan. Oorzaken zijn de algemene vermesting van het land en de verruiging van boszomen en bermvegetaties. Bovendien kan Echte guldenroede niet goed tegen maaien  en dreigt hij door het regulier maaibeheer van bermen ook daar te verdwijnen. Soms wordt hij verward met zijn neef, Jacobskruiskruid, die aan een opmars bezig is in weilanden en bermen. Jacobskruiskruid is giftig voor vee en wordt vaak bestreden. Echte guldenroede (en andere forse planten met gele bloemen) delen soms in de klappen.

Echte guldenroede lijkt niet op Jacobskruiskruid, op de kleur van de bloemen na (foto Rudy Meeus).

Dat alles maakt dat Echte guldenroede bijna op de Rode Lijst van bedreigde plantensoorten is terechtgekomen.

Biodiversiteit

Echte guldenroede is belangrijk als nectarplant voor hommels bijen en (zweef)vliegen.
Heb je een wilde bloementuin, geef dan deze inheemse, streekeigen guldenroede een plaatsje.

Je vindt Echte guldenroede in onze streek op droge, zandige bermen en in heischrale graslanden (foto Rudy Meeus) Klimaatrapport

/

24 mei

Maaien van lang gras

24-05-2023
Maaien van lang gras Vermijden dat het gras te snel groeit

Dat kan door niet over te bemest. Door de steeds vaker voorkomende hitte en droogte zal de groei van je gras na 3 tot 4 weken meevallen. Niet bemesten zorgt er voor dat er meer bloemen in je gazon komen.

Een goede grasmaaier, met voldoende scherpe messen, geraakt op de hoogste stand door jou niet bemest gras.

Maai gefaseerd terug

Staat je gras lang. Ga er dan een eerste keer over met een sikkel of handzeis bij kleine stukken. Indien het om grote stukken gaat, gebruik dan een motorzeis. Wat ook kan is halve stroken per keer maaien, zo overbelast je de grasmachine niet.

Goede truc rij op de achterste wielen (met de voorste wielen in de lucht) een eerste keer over het gras. Laat voor een tweede beurt de grasmachine wat zakken. Daarna kun je er, op vier wielen en op de hoogste stand, gewoon over rijden.

Schrik niet: het gemaaide gras zal er wat geel uitzien

Dat is normaal, want er kon minder zon bij en het was vochtiger. Het groen komt snel terug.

Gedenk de 5 VELT geboden voor een gezond gazon

Denk aan wat we aanraden in onze 5 geboden voor een gezond gazon: maai het gras nooit te kort, en liefst altijd op de hoogste stand. Langer gras is beter bestand tegen droogte en zal groener blijven.

Wat als je met een robotmaaier werkt?

Je kunt voor één keer een tuinaannemer laten komen, de grasmachine, motor- of handzeis van de buur lenen of weer omschakelen naar een gewone maaier. Of het beste van de twee werelden: stel de robotmaaier zo in dat hij enkel een pad of een bepaald deel van het gazon maait.

Tekst en bron: VELT samen eco actief
10 mei

Te Droog, Te Nat

10-05-2023

of toch niet? De zomer van 2022 was één van de droogste sinds de waarnemingen in ons land. De zomer daarvoor was één van de natste. Vlaanderen is erg kwetsbaar voor dergelijke extreme weersomstandigheden door onze hoge bevolkingsdichtheid en urbanisatiegraad. Wij zijn in Noordwest-Europa de regio met de hoogste waterschaarste. Bovendien zorgt de klimaatverandering voor zorgwekkende evoluties. Maar hoe verandert het klimaat in Vlaanderen nu precies? En wat zijn de gevolgen? Meer watertekorten? Meer wateroverlast? En wat is de invloed van de toenemende urbanisatie? Moeten en/of kunnen wij ons aanpassen?

Prof. Patrick Willems nam ons op een prettige, toegankelijke wijze mee in zijn onderzoekswereld. Hij ontrafelt de klimaatvraagstukken en vertaalt ze naar concrete groenblauwe oplossingen. Oplossingen die zeer relevant zijn ook voor Bonheiden-Rijmenam, of je nu woont in de dorpskern, in een verkaveling, langs een lintbebouwing, langs een beekvallei of een natuurgebied. Zijn presenatie en oplossingen vind je via volgende link Presentatie Te droog Te nat.

Patrick Willems is hoogleraar stedelijke hydrologie en rivierkunde aan de KU Leuven. Hij is een expert in de analyse van hydrologische extremen, waaronder extreme regenval, overstromingen en waterschaarste; de impact van de klimaatverandering op de waterhuishouding; de noden inzake klimaatadaptatie. Hij voert met zijn team rond deze thema’s studies uit voor verschillende overheidsdiensten, en adviseert ook de Vlaamse droogtecommissie.

Bron: https://pixabay.com
25 apr

Bollen en knollen een heel jaar door

25-04-2023
Omschrijving het verschil tussen en bol en een knol

Het ganse jaar door kan je in de tuin bollen en knollen planten, die dan het ganse jaar zorgen voor kleurige bloemboorden en prachtige snijbloemen.

Een bloembol is een bol waarin alles aanwezig is om de plant op het juiste moment uit te laten komen.

Een knol is een verdikking van een ondergrondse stengel, wortel of wortelstok, waarin voedsel wordt opgeslagen, met knopjes waaruit nieuwe planten kunnen groeien.

Er zijn 3 soorten bloembollen: enkeljarige, meerjarige en verwilderingsbollen.

Enkeljarige bollen zijn in het 1e jaar op hun mooist maar dat vermindert al het volgende jaar. Meerjarige bollen bloeien meerdere jaren achter elkaar mooi.

Bijna alle voorjaarsbloeiende bloembollen kunnen in de grond blijven zitten, behalve de tulp omdat die gevoelig is voor ziekten.

De meeste zomerbloeiende bloembollen kunnen niet in de grond blijven zitten, omdat ze niet winterhard zijn, behalve de Calla die kan tot -10°C buiten.

Verwilderingsbollen komen elk jaar terug zoals lenteklokjes, krokussen, narcissen, sneeuwklokjes en sterhyacinten. Je hoeft ze ook maar een enkele keer te planten en ze vermeerderen zich ook, zonder dat je er iets aan hoeft te doen.

De bollen en knollen plant je ongeveer op een diepte van 5 centimeter in de grond. Het laagje aarde beschermt tegen regen en kou. Alle bollen en knollen willen op zijn minst een paar uur zon.

Wanneer voorjaarsbloeiende bloembollen planten: Sneeuwklokjes - februari, maart Krokussen - februari, maart Blauwe druifjes - maart, april Narcissen - maart, april, mei Anemonen - april, mei Hyacinten - april, mei Tulpen - april, mei Sierui (Allium) - mei, juni

Foto 1: Kokus

Wanneer zomerbloeiende bloembollen planten: Calla of Aronskelk - februari, maart Dahlia -  maart, april Begonia – april, mei Gladiool – april, mei Ranonkel - april, mei Daglelei - april, mei

Foto 2: Daglelie

Wanneer herfstbloeiende bloembollen planten: Herfstklokjes – augustus, september. Herfsttijloos – augustus, september. Herfstkrokus – augustus, september. Herfstnarcissen – augustus, september, oktober. Cyclamen – augustus tot maart. Wanneer winterbloeiende bloembollen planten: Winterakoniet – september, oktober. Sneeuwklokjes -  augustus, september. Sterhyacint – september.
25 apr

Maak je perceel klimaatbestendig met het groenblauwpeil.

25-04-2023

We ondervinden allemaal hoe de klimaatverandering ons leven en onze onmiddellijke omgeving beïnvloedt. Misschien zorgen intense regenbuien meermaals per jaar voor wateroverlast op je perceel. Mogelijks raakt je regenwaterput niet tijdig bijgevuld. Of zie je dat je gras en groenten in je moestuin verdorren bij aanhoudende zomertemperaturen. Het is té nat en té droog tegelijk. In steden is de ruimte vaak te sterk verhard en is er een tekort aan groenezones. De gevolgen zijn navenant: hogere temperaturen en minder verkoeling in de stad t.o.v. het platteland. Kortom, een verminderde levenskwaliteit. Bovendien is de groene natuur in Vlaanderen erg versnipperd, met als gevolg een verminderde biodiversiteit en een grote druk op ecosystemen.

Dankzij het groenblauwpeil kunnen we samen nagaan met welke maatregelen we de blauwe (gelinkt aan regenwaterbeheer) en groene aspecten (biodiversiteit, koolstofopslag, luchtkwaliteit, verkoeling) kunnen verbeteren. Zowel particulieren, architecten, lokale besturen als bedrijven kunnen het groenblauwpeil gebruiken.

  Blue Deal Het groenblauwpeil is één van de projecten binnen de Blue Deal. Met de Blue Deal wil de Vlaamse Overheid de strijd aangaan tegen droogte en waterschaarste. Het is een plan waar ook de industrie en de landbouwers bij betrokken zijn met tal van concrete acties en projecten en grote investeringen om droogte en waterschaarste structureel aan te pakken.   Meer informatie kan je vinden via: https://groenblauwpeil.be/  
Sneeuwklokjes (foto: Agnes Cannaerts)
7 mrt

Sneeuwklokjes, de eerste bloeiers van het jaar

07-03-2023
Omschrijving

De dagen worden opnieuw langer en af en toe ruik je al de lente. In veel tuinen zie je nu sneeuwklokjes. Vroeg actieve bijen en hommels halen bij gunstig weer al vanaf februari uit de sneeuwklokjes pollen of stuifmeel en zelfs een kleine hoeveelheid nectar. De bloemetjes zijn aangepast aan (kruis)bestuiving: op relatief warme dagen openen de bloemen zich wijder zodat. de insecten de nectar kunnen bereiken en in het voorbijgaan zorgen voor bestuiving. Er treedt echter praktisch nooit vruchtzetting op in onze streken. Sneeuwklokjes vermeerderen zich vooral via ongeslachtelijke voortplanting, door de vermeerdering van de bollen.

Foto 1: ‘Sneeuwklokjes groeien onder bomen, hagen en struiken’ (foto Agnes Cannaerts)

Wil je zelf sneeuwklokjes in je kan je de bolletjes planten  tussen augustus en uiterlijk eind oktober. De kleine bloembolletjes plant je drie keer zo diep als de hoogte van het bolletje. Ze groeien ook prima in het gras. Ieder jaar groeien er meer bolletjes en dus meer bloemetjes bij. Zo ontstaan dichte pollen van sneeuwklokjes.  De eenvoudigste manier om sneeuwklokjes te vermeerderen is het delen van de pollen tijdens de zomer. Verwijder de meeste aarde, trek voorzichtig de pol uit elkaar en stop de gescheiden delen verder van elkaar in de grond.

Foto 2: ‘Sneeuwklokjes doen het ook goed in je gazon. Maai ze niet tot het loof is afgestorven’ (foto Agnes Cannaerts).

Sneeuwklokjes groeien op half schaduwrijke plaatsen. Wanneer de bomen bladeren krijgen sterven de bovengrondse delen af. De grond moet humusrijk, vers en goed doorlatend zijn. Op de zandige, drogere gronden in onze gemeente kunnen ze enkel overleven als je de standplaats stevig aanrijkt met compost . Te droog kunnen ze ook niet aan.

Biodiversiteit

Sneeuwklokjes zijn niet inheems in onze streek, maar wel goed ingeburgerd. Ze verdringen geen andere planten en zijn niet schadelijk voor dieren. Ze zijn belangrijk als voorjaarsbloeier en zijn een wijdverspreide bron van stuifmeel en nectar voor vroege hommels en bijen.

Foto 3: ‘Op zonnige dagen gaan de bloemetjes wijd open om insecten beter toegang te verlenen’ (foto Agnes Cannaerts).

Klimaatrapport

/

7 feb

Invasieve exoten: Japanse duizendknoop

07-02-2023
Omschrijving

Meestal vind je hem langs wegbermen, oevers of in verloren hoekjes van straten en tuinen: de Japanse duizendknoop. Een bijzonder invasieve plant die oorspronkelijk afkomstig uit Japan. Hij verdringt inheemse plantensoorten en richt schade toe aan onder meer verharde oppervlakken, muren en vijvers.

Verspreiding

Het zijn namelijk vooral de ondergrondse delen die de grootste bron van besmetting vormen. Het kleinste tukje wortelstok kan het begin vormen van een nieuwe plant. Grondaanvoer bij nieuwbouw of heraanleg van tuinen is één van de voornaamste besmettingsbronnen in de bebouwde omgeving.

Ook het machinaal maaien langs waterlopen is een bron van verspreiding. Afgemaaide delen die in het water terechtkomen zorgen stroomafwaarts voor nieuwe haarden.

Tenslotte is illegaal gestort tuinafval ook verantwoordelijk voor verspreiding.

Bestrijden in je tuin

Voor de bestrijding van de Japanse duizendknoop is er geen eenvoudig en gegarandeerde methode. Het is een verhaal van proberen en observeren.

Wanneer je hem intensief bestrijdt vertoont de plant een vluchtreflex. De bovengrondse delen maaien of bestrijden met herbiciden zorgt voor enorme ondergrondse groei en verplaatsing naar andere plekken in de buurt via de wortelstokken. Haarden die met rust gelaten worden blijven daarentegen vrij stabiel en breiden amper uit.

Heb je hem in de tuin en wil je er graag vanaf dan kan je volgende tips uitproberen:

De plant verzwakken door de stengels meerdere keren per groeiseizoen af te knippen. Voer de stengels en plantenresten af in de grijze bak (restafval) of als groenafval naar het containerpark (het groenafval van onze gemeente wordt verwerkt in de Vlaco-gecertifieerde compostinstallatie van IVAREM, waar de duizendknoop effectief wordt vernietigd). Probeer hem niet zelf te composteren, ergens storten is helemaal verkeerd!

Put hem uit door hem op te eten! De jonge stengels van de Japanse duizendknoop zijn eetbaar. Je kunt het wat vergelijken met asperges kweken: je moet de jonge stengels bleken. Zet er iets donkers over, zodat de plant al vroeg op het jaar scheuten geeft. Na drie tot vier weken zijn die stengels oogstklaar. Blijf je dit herhalen, dan worden de stengels dunner en dunner. Na een tijd heeft de plant geen energie meer en kwijnt hij weg. Bron: VELT

Wortelstok uitgraven en uitlopers secuur verwijderen, zonder dat er wortels achterblijven.

Laat je niet ontmoedigen wanneer de plant terugkomt, de aanhouder wint!

Klimaatrapport

De Japanse duizendknoop bloeit in de nazomer en wordt op die moment druk bezorgt door bijen die hun voedsel kunnen halen uit een groot scala aan plantensoorten.

Biodiversiteit

Invasieve exoten (planten of dieren die hier niet oorspronkelijk vandaan komen en schade aanrichten aan de natuur) worden wereldwijd beschouwd als één van de belangrijkste huidige bedreigingen voor de biodiversiteit. De invasieve duizendknoop verdringt de inheemse vegetatie. Hierdoor verdwijnen waardplanten van solitaire bijen, insecten en vlinders die voor hun voedselvoorziening vaak afhankelijk zijn van 1 specifieke soort. Door zijn dense wortelstok zullen ook bomen en struiken niet kunnen kiemen en valt de voedselbron en schuilplaats van vogels en kleine zoogdieren zoals de egel weg. In de wintermaanden sterven de stengels af en groeien er geen andere planten meer op plekken met duizendknoop. Hierdoor ontstaat er een naakte bodem, wat op hellingen een risico op erosie met zich meebrengt.

Meer informatie

Ecopedia

VELT vzw

 

Tips

Bomen en struiken horen erbij

25-10-2022
Plant bomen, struiken, klimplanten, een haag.

In de meeste tuinen in onze gemeente is er nog plaats voor wat bomen, een klein bosje of een hoek met struiken. Ze voegen een extra dimensie toe aan je tuin, bieden schaduw en koelte in de zomer. Staan er al bomen, probeer ze te behouden. Ga je voor een nieuwe aanplant, kies dan bij voorkeur streekeigen bomen, aangepast aan onze bodems in Bonheiden-Rijmenam. Elk jaar organiseert de milieuraad in samenwerking met de gemeentelijke Milieudienst een groepsaankoop: Bonheiden Boomt - Gemeente Bonheiden
Een aanrader!

Coniferenhagen zijn lang in de mode geweest om tuinen van elkaar af te scheiden.  De Letterzetter heeft echter heel wat schade aangericht, vele hagen zijn aan vervanging toe. Een ideale gelegenheid om te kiezen voor inheemse struiken als haag. Die zijn beter aangepast aan onze bodem en ons klimaat, volgen het ritme van seizoenen en ook voor onze wilde dieren zijn ze beter.

Wil je bomen, struiken of een haag planten aan de rand van je eigendom, praat dan met je buren. Zijn ze ook gewonnen voor meer streekeigen groen, kan je misschien overeenkomen bomen dichter bij de perceelsgrenzen te planten dan wettelijk voorzien, of een haag op de perceelgrens in plaats van op een halve meter. Zo creëer je extra groene ruimte.

Biodiversiteit

Streekeigen bomen en struiken groeien sneller, hebben een langere levensduur, zijn aangepast aan ons klimaat en zijn beter bestand tegen plaatselijke ziekten en (insecten)plagen. Met streekeigen bomen en struiken kan je tuin als het ware naadloos aansluiten op het omringende landschap. De plaatselijke dierenwereld (vlinders, vogels, egels, ...) wordt uitgenodigd om er te komen schuilen, eten en verblijven. De vruchtjes en zaadjes van de streekeigen soorten leveren een feestmaal voor deze beestjes.

Klimaatrapport

Bomen en struiken vangen CO2 af en zetten die om in organisch materiaal. Ze zorgen voor schaduw en verkoeling tijdens warme periodes en beschermen de bodem. Rond de wortels van streekeigen houtige gewassen ontwikkelt zich een levensgemeenschap van speciaal aangepaste schimmels en bacteriën die de bodem luchtig en gezond maken.

Een schaduwrijk hoekje onder een dennenboom in een tuinkamer met beukenhagen als levende muren.

Typisch voor onze streek zijn knoteiken die oude perceelsgrenzen aanduiden. Je vindt ze soms nog in jonge bossen die op verlaten weides zijn opgeschoten.

Disclaimer: De gemeente Bonheiden of de auteurs kunnen niet verantwoordelijk gesteld worden voor mogelijke nadelen die lezers door eventuele onvolkomenheden in deze publicatie zouden ondervinden.

2 jun

Zet je haag in de bloemetjes

02-06-2022

De Letterzetter heeft de afgelopen jaren komaf gemaakt met de coniferenhagen  in en rond onze tuinen.  Inheemse groenblijvende hagen zoals Hulst of of bladverliezende zoals Haagbeuk, veldesdoorn en Meidoorn zijn de meest voor de hand liggende vervangers van de ter ziele gegane coniferenhagen. Die inheemse soorten zijn beter aangepast aan onze bodem en ons klimaat, volgen het ritme van seizoenen en ook onze wilde dieren weten ze beter te appreciëren. Kies je voor een haag met bloemen en bessen doe je een heleboel  insecten en vogels een plezier.

De smalle strook grond tussen de haag en een verhard pad of oprit kan je ‘proper’ houden door te wieden of te schoffelen. Je kan op die strook echter ook wilde bloemen laten opschieten, of bloemen die zich uitzaaien vanuit je bloemenborders. Vooral bloeiende planten die van nature in bosranden voorkomen zijn kandidaat-kolonisator van de strook grond vlak naast of zelfs onder een haag.


Voorjaar aan de voet van de Meidoornhaag. Op de voorgrond Akelei en Klokjes, verder Maarts viooltje, Vergeetmenietjes en achteraan bijna uitgebloeide Sleutelbloemen.

Vroeg in het voorjaar is die strook een ideale plaats voor Sneeuwklokjes. Je kan ook wat narcissenbolletjes in de grond stoppen. Later komen de Maartse viooltjes en kleuren Sleutelbloemen de voet van de haag geel; of er groeit een dikke bos blauwe Vergeetmenietjes. Meiklokjes durven zelfs de hele strook opeisen. Verder in het voorjaar tot laat in de zomer  vinden Vingerhoedskruid, verwilderde Klokjes  of het inheemse Rapunzelklokje steun aan de onderste takken van de haag. Akeleien vervolledigen het kleurrijke plaatje.


Einde mei raken de Vergeetmenietjes uitgebloeid. Ze laten hun zaad vallen en hun plaats wordt ingenomen door andere bloemen zoals Margriet en Dagkoekoeksbloem.

Je hoeft niet veel te doen om zo’n bloemenrijke strook onderaan je haag te laten gedijen. Grassen en ruigtekruiden wied of hark je er wel best tussenuit. De bodem onderaan een volwassen haag is meestal vrij sterk verschraald door de haag zelf, een situatie waar vooral bloemen van profiteren. Probeer het bij voorkeur aan de zuidkant van de haag, bloemen verkiezen een zonnige standplaats.


Vingerhoedsdkruid geeft heel wat kleur aan de haag en is bovendien een prima nectarplant.

Wanneer je in de zomer de haag snoeit kan je de hoog opschietende bloemen zoals Akeleien en Klokjes wegstoppen dieper in de haag en ze na de snoei terug naar voor halen. Zit er niet mee in als je ze toch per ongeluk wegsnoeit, meestal schieten ze terug uit om bloemen te vormen aan vertakkingen onder de plaats waar de stengel is weggesnoeid of geknakt. In het najaar of in de winter verwijder je de dorre stengels, net zoals in de bloemenborders. De toefen uitgebloeide Vergeetmenietjes haal je einde mei al weg, wanneer hun zaad op de grond is gevallen.

Biodiversiteit

Bloemen die nectar produceren zijn onmisbaar voor de vele vlinders, bijen, hommels en andere insecten die minstens een deel van hun leven afhankelijk zijn van de nectar en het stuifmeel. Vooral vroeg in het voorjaar, wanneer de eerste hommels uitvliegen, zijn vroeg bloeiende soorten zoals Sneeuwklokjes en Narcissen van bijzonder belang.

Door je haag te bebloemen draag je bij aan meer biodiversiteit in de omgeving.

21 feb

Amfibieën in je tuin

22-02-2022

De meerderheid van onze inheemse amfibieën houden een winterslaap op het land, verstopt onder bladeren, takken of in een holletje in de grond.  Zij worden wakker wanneer de temperatuur begint te stijgen en trekken dan massaal naar hun geboortepoel om er te paren en eitjes af te zetten.

Na de paring keren de amfibieën terug naar hun zomerbiotoop.  Dat kan een bos zijn, een houtkant, een ruig  grasland, maar ook jouw tuin.  Belangrijk is dat er voldoende vochtige schuilplekken zijn, zodat ze overdag niet uitdrogen, en voldoende eten. Op hun menu staan muggen, vliegen, slakken, duizendpoten, kevers, regenwormen …Je kan de amfibieën tijdens de zomer dus helpen door geen pesticiden te gebruiken, vochtige schuilhoekjes te creëren (een hoop stenen, takkenstapels) en inheemse planten aan te planten, die insecten aantrekken.  In ruil helpen zij met de slakkenbestrijding.

Amfibieën zoeken tijdens het najaar vochtige, beschaduwde, vorstvrije plekjes op om er te overwinteren. Ook vochtige, donkere kelders of bergruimtes kunnen een geschikte schuilplaats vormen. Wat kan je doen als je zo'n diertje binnen aantreft?

Wanneer je een amfibie in jouw kelder zou aantreffen, kan je best eerst het weerbericht raadplegen. Is er op dat ogenblik geen grondvorst, dan kan je die kikker, pad of salamander best uit de kelder halen en vrijlaten op een geschikte locatie ergens in de tuin of in de buurt. Een (beschaduwde) houtstapel is een goede plek. Je kan ook zelf geschikte overwinteringsplekjes aanleggen door een houten plank (±1 m²) op de grond te leggen. Let erop dat ze niet volledig tegen de grond ligt (ruimte van 1 cm volstaat) en bedek ze met een dik pak dode bladeren, kreupelhout, eventueel gemengd met een kleine hoeveelheid grasmaaisel. Een losse ondergrond met muizengangetjes is ideaal.

Twee padden op weg naar hun voortplantingspoel. Het mannetje rijdt mee op het vrouwtje..

Meer info over amfibieën:  werkgroep Hyla van Natuurpunt: www.hylawerkgroep.be
Info over de overzetacties bij de coördinator voor onze gemeente: agnes.cannaerts@telenet.be

Biodiversiteit

Dat diersoorten verdwijnen aan een ontstellend tempo is bekend. Volgens het Wereldnatuurfonds is de populatiegrootte van vissen, vogels, zoogdieren, amfibieën en reptielen met 68 procent afgenomen. In Europa staan vooral de amfibieën onder druk door een perfecte storm van landbouw, invasieve soorten en milieuvervuiling. 

Amfibieënpopulaties kunnen onderhevig zijn aan grote schommelingen, dat merken ook de vrijwilligers die padden, kikkers en salamanders overzetten in onze gemeente. Soms kennen we niet precies de oorzaken van een daling van een lokale populatie.
Natuurlijk beheerde tuinen kunnen een belangrijke rol spelen bij het opvangen van zo’n neerwaartse schommeling, bijvoorbeeld tijdens een heel droge zomer. Je tuin kan dan als toevluchtsoord fungeren van waaruit de populatie opnieuw kan groeien en verloren gegane biotopen opnieuw koloniseren.

Een bende padden tijdens de voorjaarstrek in een grachtje.

 

 

22 feb

Vogel Wellness

22-02-2022

‘Tuin’ is een te vleiende benaming voor mijn getemde wildernis, een hoekje van 50m op 60m in het nog relatief groene woonpark van Keerbergen. Hij omsluit een wat grotere tuinvijver en een kleinere, verrezen uit de as van de zandbak voor de kinderen. Dit ondiepe plasje op vijverfolie en met geleidelijk aflopende oevers, is zeker geen toonbeeld voor een chic vijverboek. Maar het ligt vlakbij het raam en mijn werktafel en heeft al ruim 30 vogelsoorten weten te lokken voor een drink-, plons- en stoeipartij annex poetsbeurt.

Onder de bezoekers noteerde ik Kuifmees, Grote gele kwikstaart, Sperwer, Barmsijs, Holenduif, Heggenmus, Winterkoning, … Veel privacy is de baders in die wellness niet gegund want binnen zit een fotograaf op de loer. Als het hen teveel wordt vinden ze verpozing en beschutting in een overhangende hoogstamappelaar (Belle Fleur) en gemengd dicht bosje van klimop-sneeuwbes-hondsroos-vuurdoorn-sleedoorn-liguster.

Verderop in groenblijvende struiken en heggen, braam- en klimoppartijen, hulst, spork, boswilg, lijsterbes, boerenjasmijn, (klim)hortensia, vlinderstruik, rode kornoelje, rimpelroos, brem,  … Inheemse struiken  waar het kan, maar ook rododendron, hortensia en azalea waarin trouwens zwartkop nestelde. Groenblijvende struiken zijn een must o.a. voor Roodborst. Klimop mag woekeren: de bessen lokken Zwartkop, Koperwiek, Merel en Houtduif. En biedt hij geen veilig onderkomen voor overwinterende citroenvlinders en nestgelegenheid voor o.a. staartmees? De bloei van de bramenborder is van korte duur en eerder ingetogen. Kort erna, als de bessen nog lichtrood kleuren, achten de zwartkopouders de tijd rijp om hun kroost met de vruchten te azen. Gauw krijgen de jongen de smaak te pakken en laten zich zelfstandig helemaal  gaan in het pop-up restaurant.

Maar ook wijzelf passeren dagelijks en laten de bessen op onze tong smelten. Spork is ook een aanrader: hij doet het op elke grondsoort, zowel in volle zon als in de schaduw. Het jaar door trekt hij insecten aan en de bessen staan op het menu van zwartkop en merel. En last but not least: hij is de waardplant voor de Citroenvlinder. Gelaagde opbouw van laag naar hoog is de regel: van gras/mos naar hooiland naar struik/haag en zo verder omhoog naar lijsterbes en boswilg. In gemaaid gras vinden merel en zanglijster gemakkelijker regenwormen, de groene specht miertjes. Hooilandjes lenen zich voor mierenkoepels en vlinders zetten er hun eitjes in af.  In verborgen rommelige (compost)hoekjes, eventueel met takkenhoop,  wemelt de bodem van kraakverse hapjes en nestmateriaal ligt er voor het rapen.

Langs boordstenen mag het gras opschieten zeker nadat ik Zwartkop en Zanglijster lange graspijlen zag afrukken om hun nest te weven.

Tips

Hoe tover je gazon om tot bloemenweide? FlowerPower De Tuin zoekt het samen met jou uit!

04-01-2022

Volstaat het om minder vaak te maaien? Moet je bloemen zaaien voor een mooier resultaat? Welke rol speelt de bodem? FlowerPower De Tuin zoekt het samen met jou uit!

De bodem en de plantensoorten zijn in elk gazon een beetje anders. Krijgen we dan ook in elk gazon een andere bloemenweide? Als je meedoet met ons experiment, ga je 2 jaar lang een stukje van je gazon beheren als bloemenweide door 2 keer per jaar te maaien. Je krijgt zaden van inheemse bloemen en we doen een bodemanalyse van je gazon. Je telt 1 of 2 keer per jaar de bloemen, bijen, vlinders en andere insecten in je bloemenweide. Zo onderzoeken we samen welk beheer de kleurrijkste bloemenweide oplevert en of zo’n kleurrijke bloemenweide aantrekkelijk is voor bijen, vlinders en andere insecten.

Je hebt een tuin met een gazon? Je wil een stukje gazon (7 m²) 2 jaar lang gebruiken als levend laboratorium? Je wil 3 of 4 keer per jaar metingen doen?

Doe mee en schrijf je in via de knop bovenaan deze pagina ten laatste op zondag 9 januari 2022. Als je nog geen profiel hebt op Mijn Tuinlab, registreer je dan eerst via deze pagina .

Eind januari 2022 selecteren we 500 burgerwetenschappers. We zorgen voor een gelijke verdeling over Vlaanderen. Heb je jouw tuinscore al berekend op Mijn Tuinlab? Dan maak je meer kans om deel te nemen!

Ook scholen kunnen deelnemen! Je kan je school registreren op Mijn Tuinlab, gebruik dan de naam van de school als gebruikersnaam.

 

Wat verwachten we van jou?

Als je geselecteerd wordt, ga je aan de slag van januari 2022 tot september 2023.

Eind januari 2022 Je vult een vragenlijst in over je gazon. Je zet stokjes om de proefzone in je gazon aan te duiden en maakt een foto. In februari 2022 Je ontvangt een FlowerPower-pakket (handleiding voor de aanleg van de proefvlakken en de metingen, zaden van inheemse bloemen, materiaal om een bodemstaal te nemen en te verzenden) Je neemt een bodemstaal en stuurt het naar ons met het retourdoosje in je FlowerPower-pakket. Je legt 3 proefvlakjes aan in je gazon en maakt een foto. In mei 2022 Je krijgt de resultaten van de bodemanalyse op je persoonlijke dashboard in Mijn Tuinlab. 1-15 juni 2022 & 2023 (en optioneel ook in augustus 2022 & 2023) Je onderzoekt één uur lang welke bloemen bloeien in je proefvlakjes en welke vlinders, bijen en andere insecten de bloemen. Je geeft de verzamelde gegevens in op je persoonlijke dashboard op Mijn Tuinlab. 15-30 juni en 15-30 september 2022 & 2023 Je meet hoe hoog de bloemenweide is. Je maait de proefvlakjes en voert het maaisel af. Wat krijg je van ons? Inheemse bloemenzaden De resultaten van de bodemanalyse uit jouw gazon Ondersteuning bij het identificeren van bloemen en insecten Extra didactisch materiaal voor scholen met een gazon die willen deelnemen

We organiseren tijdens het project enkele FlowerPower-cafés waarin we van elkaars ervaringen kunnen leren.

Stelde je je kandidaat, maar werd je niet geselecteerd? Niet getreurd! Je blijft op de hoogte van de resultaten van het project via onze nieuwsbrief en via Mijn Tuinlab. Bovendien krijg je toegang tot al het instructiemateriaal, zodat je zelf aan de slag kan in je tuin!

Heb je vragen over dit project? Contacteer ons: flowerpower@hogent.be

Dit is een project van HOGENT in samenwerking met Mijn Tuinlab en Knack Maai Mei Niet.

 

Tips

Hoe krijg je een waardevol gazon

07-10-2021
5 basistips voor een natuurlijk gazon Een klassiek gazon heeft nauwelijks natuurwaarde. Meestal wordt het ingezaaid met een grasmengsel van slechts enkele soorten die resistent zijn voor de vele maaibeurten en betreding. Door het vele maaien en meestal ook mesten komen er in het klassiek gazon nauwelijks kruiden voor. Als er al enkele bloemplanten in slagen om zich te vestigen, dan krijgen ze amper kans om te bloeien. Het klassiek gazon biedt dus geen nectaraanbod en is voor insecten en ander bodemleven nagenoeg een woestijn. Ga aan de slag met de basistips en vorm je gazon om tot een plek met meer leven.    Gebruik geen chemische onkruidverdelgers, kalk of meststoffen. Zonder meststoffen zal het gras trager groeien, waardoor je minder moet maaien. Bovendien zullen er meer bloemen in komen, waardoor je op termijn nog minder moet maaien.  Met slechts 2 keer maaien in een vet gazon krijg je gewoon een hoop hoog gras zonder bloemen. De eerste jaren moet je net regelmatig maaien om te verschralen. Eens het gazon voldoende bloemrijk en voedselarm is, kan je het als een hooiland beheren zoals hieronder beschreven met 2 keer maaien. Laat mossen toe in het gazon. Paddenstoelen houden van mosrijke gazons. Een mostapijt ziet er altijd mooi groen uit en moet zelden gemaaid worden. Bovendien is het lekker zacht als je er met blote voeten doorloopt.   Laat bloemen toe in je gazon. Madeliefjes, klavers en paardenbloemen krijg je snel, zij zijn goed bestand tegen gespeel en geloop. Soorten als gewoon biggenkruid, muizenoortje en gewone margriet wijzen op verschraling. Deze soorten geven aan dat je gazon zeer interessant is voor zowel insecten als voor graslandpaddenstoelen. Te vaak maaien is niet goed. Bloemen krijgen zo geen kans om te bloeien en insecten hebben geen schuilplaats en geen voedsel. Bovendien zal een kort gemaaid gazon in de zomer te snel uitdrogen, waardoor de ontwikkeling van paddenstoelen geen kans krijgt. Door net zoals in bermen slechts tweemaal per jaar te maaien, krijg je een gazon waarin vlinders, bijen en sprinkhanen zich thuis voelen. Belangrijk is wel dat de timing van het maaien juist is. Lees hieronder hoe je het perfecte maaischema voor jouw grasland kan bepalen. Laat bij elke maaibeurt een deel staan zodat daar bloemen zaad kunnen vormen. Ook kan dat stuk dan dienen als vluchtplek voor de talrijke insecten die nu in jouw waardevol gazon huizen.  Een tweede maaibeurt kan best in september… zo kunnen heel wat bloemen nog een tweede keer bloeien en zaad vormen. Het gras mag kort de winter ingaan.   Laat maaisel niet liggen, verwijder het zo goed mogelijk. Zo voorkom je extra aanrijking en zal je gazon verder verschralen. Dit betekent minder maaiwerk in de toekomst en meer bloemen. 

 

Omvormen van gazon naar bloemrijk grasland

Wil jij ook meer bloemen en kruiden in je tuin ipv enkel strak gazon? Een goede keuze! Dit levert grote winst op voor planten én dieren. En het bespaart je heel wat werk.

In een regelmatig gemaaid en bemest gazon krijgen wilde bloemen geen kans. Hierdoor is er ook niets te vinden voor bijen en andere nuttige insecten.

Door minder te maaien, kunnen wilde bloemen in bloei komen, zaad zetten en zich vermeerderen. Door pas te maaien als de grassen hoger staan, komt er ook meer ruimte tussen de grassen. Op die plaatsen kiemen dan allerlei plantensoorten.

Maar maaien blijft wel nodig, want door te maaien én het maaisel af te voeren, worden voedingsstoffen weggehaald, waardoor de bodem armer wordt. En op armere bodems groeien meer bloemen.

Zeker als het gazon lange tijd bemest is, of op een voedselrijke bodem ligt, is het nodig om nog voldoende te maaien. Maar hoe vaak dan? En hoe weet je wanneer wel of niet te maaien?

Dat hangt af van het bodemtype, de voedselrijkdom en de vochtigheid in je tuin. Klinkt moeilijk? Met volgende richtlijnen kom je een heel eind:

Stop met kalken en bemesten, dat is eigenlijk nergens voor nodig. Maai enkel de delen wat vaker die je intensief gebruikt. Zo blijft er gazon waar je dat wilt. Paadjes, ligplaatsen, voetbalveldjes, ... Als je je maaier niet te laag instelt, kunnen planten als witte klaver tot bloei komen. Bemesten is ook hier niet nodig. Laat de rest van je gras ongemoeid tot het einde van mei. Dan bekijk je welke soorten er in staan. Gebruik de gratis app Obsidentify als je een wilde plant niet herkent. Op basis hiervan bepaal je het maaischema voor de rest van het jaar. Bepalen van je maaischema

Staat er enkel hoog, glimmend gras? Met hoogstens een witte klaver of een paardenbloem hier en daar? Dan haal je best nog zoveel mogelijk voedingsstoffen weg, zodat je bodem stilaan voedselarmer wordt. Maai al eind mei, een keer in de tweede helft van juli en een derde keer eind september-begin oktober. Als het gras in oktober-november nog sterk gegroeid is, kan je dit nog een keer maaien zodat het kort de winter in gaat. Zo ontstaat er geen dikke laag platgevallen gras bij regen en sneeuw in de winter. Mogelijk moet je dit meerdere jaren volhouden, tot je het volgende stadium bereikt.

Staan er al verschillende bloemen en kruiden zoals gewoon biggenkruid, kruipende boterbloem of smalle weegbree tussen het gras? Dan ben je op de goede weg en kan je de zomerse maaibeurt achterwege laten. Maai in de eerste helft van juni en een tweede keer rond eind september. De eerste opduikende bloemen van gewenste soorten kan je bij de eerste maaibeurt laten staan zodat ze zich kunnen uitzaaien. Zo hou je dit bloemrijk grasland in een goede toestand en nemen de bloemen en kruiden nog toe. Zijn er nog plekken met uitsluitend hoge grassen? Maai die dan tussendoor een keer extra.

Staan er veel bloemensoorten zoals gewone margriet, scherpe boterbloem, knoopkruid of op vochtigere zones pinksterbloem? Dan heb je de fase van een bloemrijk grasland bereikt! Een grasland vol leven! Hou dit in stand met een maaibeurt na de voornaamste bloeiperiode. Dat is eind juni-begin juli voor graslanden op wat rijkere vochtige bodem met gewone margriet, groot streepzaad, veldzuring, scherpe boterbloem en rode klaver of midden tot eind augustus voor graslanden op minder voedselrijke, drogere en vaak zandigere bodems met rapunzelklokje, duizendblad, schermhavikskruid en knoopkruid. Een tweede maaibeurt voer je uit eind september-begin oktober of zelfs nog later. Zo kunnen alle bloemen tot zaad komen, maar verandert je grasland niet in een wildernis.

Eenmaal een goed maaischema gevonden, hou je dit jaar na jaar aan. En vergeet niet voor variatie te zorgen. Bij elke maaibeurt kan je een deel laten staan als schuilplaats of voedselbron voor insecten. Als je steeds de hoogste stukken met de minste bloemen maait en de andere laat staan, krijg je het beste resultaat.

Inzaaien van bloemenmengsels is meestal niet nodig. Bloemen komen ook vanzelf, al kan dat wel even duren. Kan je niet wachten op je bloemen? Werk dan uitsluitend met inheemse en streekeigen soorten. Het meest natuurlijk is om zaden van wilde planten uit wegbermen of graslanden in de buurt te verzamelen. Zaai die in het najaar in op molshopen of kale plekjes tussen het gras.

Onkruid wieden hoeft niet. Soorten die niet thuishoren in een grasland zullen na een tijd vanzelf verdwijnen. Echt hinderlijke soorten kan je wel selectief weghalen. Bv. een braam is een nuttige plant, maar heb je liever niet in je speelweide. Distels kan je bv. wel laten staan in de rand omdat het heel goede nectarplanten zijn voor vlinders.

Wat met mossen? Mossen vormen een nuttige afwisseling in een grasland. Vooral op schaduwrijke plaatsen kunnen ze opduiken. Tussen mossen leven allerlei nuttige beestjes die minder goed tegen droogte kunnen. Een goed ontwikkeld grasland zal nooit helemaal begroeid raken met mossen. Helemaal niet nodig dus om deze selectief te gaan verwijderen.

Bron: Natuurpunt vzw

Disclaimer: De gemeente Bonheiden of de auteurs kunnen niet verantwoordelijk gesteld worden voor mogelijke nadelen die lezers door eventuele onvolkomenheden in deze publicatie zouden ondervinden.

Tips

Minder gazon, meer natuur: Wildebloemenborder

19-07-2021

Hoe begin ik eraan? 

Mijn man was er eerst niet voor te vinden. Een wildebloemenborder zou hoegenaamd niet passen in onze tuin. 
Dus begon ik heel bescheiden.  Met een touw legde ik vorig jaar eerst de vorm uit. Het stukje gazon dat ik heb weggehaald, is hooguit 4 m².  Voor deze border gebruikte ik een mengsel van inheemse wildebloemenzaden. Het gaat om een 40-tal één- en tweejarige soorten. Op de foto van vorig jaar herken je vast wel de bleke en de grote klaproos. Dit jaar werden we opnieuw getrakteerd op een wisselende bloemenpracht: vorige maand was er een overvloed aan margrieten, nu is er gele ganzenbloem, keizerskaars, middelste teunisbloem, hier en daar een grote kaardebol, … Benieuwd wat er over een paar weken zal domineren.

 
Juni 2020

Intussen is ook mijn man fan. En hij niet alleen. Ook hommels, wilde bijtjes en vlinders zijn blij met het bloemenfestijn. Onlangs was er een stel blauwe juffers dat een paar dagen rond de wildebloemenborder is blijven dansen.


Juni 2021

Durf experimenteren, overtuig de twijfelaars met een leuk ontwerp dat aansluit op de sfeer van je tuin en laat je verrassen…

Biodiversiteit:

De vele soorten wilde bloemen trekken heel wat nuttige insecten aan. 

Klimaatrapport:

De wortels reiken - al naargelang de soort - tot verschillende diepten. Dat verbetert de waterinfiltratie én dat maakt de border ook beter bestand tegen droogte. 

Aanleg:

Eén keer je hebt uitgemaakt waar je de border wil, is het weghalen van het stuk gazon niet zoveel werk. Kies voor inheems bloemenzaad dat past bij de bodem. Hou ook rekening met zon en schaduw. Voor het inzaaien heb je slechts 1 à 2 gram wildebloemenzaad nodig per m². 

Beheer:

Jaarlijks maaien in de herfst, winter of het vroege voorjaar, eventueel de grond lichtjes verstoren en ongewenste kruidgroei verwijderen. Maar aarzel niet om op elk moment planten wat in te korten als het naar je zin te heftig wordt.

Katrien

Disclaimer: De gemeente Bonheiden of de auteurs kunnen niet verantwoordelijk gesteld worden voor mogelijke nadelen die lezers door eventuele onvolkomenheden in deze publicatie zouden ondervinden.

Tips

Minder water in het riool: Waterinfiltratie in mijn tuin of samen met de buren

19-07-2021

Hoe begin ik eraan? 

Twee droge zomers op rij betekende het einde van mijn vijventwintigjarige, klassieke border. De planten waren niet aangepast aan de bodem en de lichtsituatie. Bij hevige regenval was het ons ook al een paar keer opgevallen dat de (niet gescheiden) riolering het water van de straat en van de verdichte berm niet kon slikken. 

Met een - relatief eenvoudig aan te leggen - infiltratiekom heb ik intussen een stukje nieuwe biotoop gecreëerd. Het is bovendien een heel aangenaam verblijfplekje geworden. Vroeger zaten we nooit in de voortuin, nu wel. Op warme dagen is het er aangenaam toeven. En de buren steken ook al eens makkelijker de straat over voor een babbeltje. Het water van de straatberm loopt nu de tuin in waardoor alvast het riool een stukje ontlast wordt en het hemelwater er rustig kan infiltreren. De lemige zandbodem is immers goed waterdoorlatend.

Deze infiltratiekom bevindt zich in een schaduwrijke hoek van de tuin. In het diepste punt heb ik Brunnera macrophylla (Kaukasisch vergeet-mij-nietje) geplant. Deze lentebloeier kan goed tegen afwisselend natte en droge periodes en verkiest schaduw. Zeer geschikt dus voor deze plek in de tuin. 

Biodiversiteit:

De gelaagde beplanting (bomen, struiken, vaste planten en bodembedekkers) is zeer gevarieerd en trekt allerlei insecten aan. Als ik een ongewenst kruidje uittrek, is er geheid een roodborstje dat komt profiteren om iets uit de losgekomen bodem mee te pikken. 

Klimaatrapport:

Een infiltratiekom op deze schaduwplek vermindert de overbelasting van de riolering bij hevige regenval. De infiltratiekom heeft voldoende capaciteit zodat ook het hemelwater langs een ontkoppelde regenpijp ernaar toe kan. De gelaagde beplanting draagt bij tot een gezonde bodem die het water makkelijker infiltreert en biedt een aangename koelte op hete zomerdagen.  

Katrien

Disclaimer: De gemeente Bonheiden of de auteurs kunnen niet verantwoordelijk gesteld worden voor mogelijke nadelen die lezers door eventuele onvolkomenheden in deze publicatie zouden ondervinden.

Tips

Moois in Rijmenam: Architecturale plantenborder in halfschaduw

19-07-2021

Ook mogelijk in jouw tuin  

Te cultuurlijk? Weinig natuurlijk? Hoe dan ook deze eenvoudige border vind ik prachtig passen bij dit bouwkundig erfgoed. Niet alleen is het zomerbeeld fraai, maar ook het winterbeeld blijft boeiend. Er zijn slechts twee planten gebruikt: Hydrangea quercifolia (eikenbladhortensia) en Vinca minor (maagdenpalm). Dat er niet meer planten werden gebruikt, is deels een gemiste kans vanuit het oogpunt biodiversiteit maar is in elk geval stukken beter dan wanneer de verharding van kerkmuur tot pastoriegevel was aangehouden geweest.

Heb je een plek in je tuin die eerder weinig zon krijgt zoals deze border? Dan biedt deze beplanting zeker inspiratie. De eikenbladhortensia verkleurt verleidelijk wijnrood in het najaar en de kleine maagdenpalm verwelkomt de lente met paarsblauwe bloempjes. Deze wintergroene bodembedekker voorkomt bovendien ongewenste kruidgroei en beschermt de bodem tegen uitdroging. 

Biodiversiteit:

De border is naar plantensoorten niet divers, maar biedt ongetwijfeld wel een rustpunt of schuilplaats voor bepaalde insecten en vogels. 

Klimaatrapport:

Ook al is de border een groot deel van de dag in de schaduw gelegen, op hete zomerdagen zal de border bijdragen tot verkoeling van de omgeving. Dat fenomeen heet evapotransipiratie. Het komt erop neer dat het blad water verdampt en daarvoor warmte onttrekt aan de omgeving. Een iets bredere border en een aangepaste helling van de straat was nog interessanter geweest om meer hemelwater te infiltreren. Dus bij de aanleg van een terras of een oprit is het aan te bevelen om de afwatering te laten gebeuren richting plantenborder i.p.v. richting riolering. 

Katrien

Disclaimer: De gemeente Bonheiden of de auteurs kunnen niet verantwoordelijk gesteld worden voor mogelijke nadelen die lezers door eventuele onvolkomenheden in deze publicatie zouden ondervinden.

Tips

Moois in Rijmenam: Grote groepenbeplanting met natuurlijk uitzicht

19-07-2021

Ook mogelijk in jouw tuin

Ondanks de vele verharding om en rond de Sint-Elooiskapel is er naar mijn gevoel een kleine oase ontstaan die best wel inspirerend is. De bomensingel en de haag op het achterliggend privéterrein bieden het perfecte decor voor de kapel. De grote groepenbeplanting vormt in de zomer en herfst voor een kleurrijke sokkel waardoor dit erfgoed nog meer karakter krijgt. Half juni begint de Veronicastrum virginicum ‘lavendelturm’ (virginische ereprijs) met blauw-lila bloemaren te bloeien. De Achillea filipendulina 'cloth of gold’ (duizendblad) met bossige opgaande vorm en gele bloemtuilen sluit hierop aan. Vanaf augustus zal Rudbeckia fulgida "Goldsturm” (zonnebloem) met felgele bloemen en een donkerbruin hart dit kleurig tafereel kracht bij zetten. 

Deze planten doen het goed op de verschillende bodems in onze gemeente. Heb je een plek waar voldoende licht is en een aantal uur per dag de zon aan kan? Dan zijn deze soorten zeker een optie voor jouw tuin.   

Biodiversiteit:

Veronicastrum virginicum ‘lavendelturm’ (virginische ereprijs), Achillea filipendulina 'cloth of gold’ (duizendblad) en Rudbeckia fulgida "Goldsturm” (zonnebloem) lokken vele vlinders, bijen en andere insecten. 

Klimaatrapport:

Dit stukje oase rond de Sint-Elooiskapel zou een grotere betekenis kunnen hebben als ook de voortuinstroken in de buurt zouden vergroenen. Dit zal een positieve impact hebben op de temperatuur in de straat, de wind en de waterinfiltratie. 

Katrien

Disclaimer: De gemeente Bonheiden of de auteurs kunnen niet verantwoordelijk gesteld worden voor mogelijke nadelen die lezers door eventuele onvolkomenheden in deze publicatie zouden ondervinden.

Tips

Maak je tuin vloeiend

19-07-2021

Laat water je tuin natuurlijk maken door de volgende acties uit te voeren.

Een vijver of waterpartij geeft een extra dimensie aan je tuin. Een hele levensgemeenschap is gebonden aan open water. Libellen en waterjuffers komen hun eitjes deponeren. Vogels komen drinken. Onder water strijden libellenlarven en waterkevers om muggenlarven en andere prooien.  Vissen laat je beter achterwege, zij maken het water snel troebel. Een tuinvijvertje mag klein zijn. Met een minivijvertje verkrijg  je al mooie effecten. Maar als je plaats hebt voor een grotere waterpartij krijg je natuurlijk nog meer spektakel.

In vijf eenvoudige stappen leg je vandaag nog je vijver aan. Je vindt het stappenplan in een gratis e-book van Natuurpunt, vol ideeën en praktische tips voor je tuin, zoals een vijver. Ga naar https://www.natuurpunt.be/pagina/download-de-gratis-tuingids-0

En kijk ook eens naar de video:  https://youtu.be/HBqh72brFlI

Biodiversiteit

Stilstaand, helder water is van levensbelang voor sommige vliegende insectensoorten zoals libellen en waterjuffers. Die hebben het al moeilijk door de verdroging en watervervuiling. Hetzelfde geldt voor amfibieën zoals kikkers, padden en salamanders. Tuinvijvers zijn op vele plaatsen in onze gemeente nog de enige habitats waar zij kunnen voortbestaan.

Klimaatrapport

Een tuinvijver biedt verkoeling tijdens hete dagen. Gekoppeld aan de hemelwateropvang kan hij als buffer dienen. Zorg er trouwens voor dat je tuinvijver met regenwater kan bijgevuld worden tijdens droge periodes. Bijvullen met leidingwater is niet aan te raden.

 

Een kikkerhuis aan de waterrand biedt beschutting en tegelijk een prima plek om te zonnen. Ook salamanders en padden houden van zo’n loft aan het water.

Disclaimer: De gemeente Bonheiden of de auteurs kunnen niet verantwoordelijk gesteld worden voor mogelijke nadelen die lezers door eventuele onvolkomenheden in deze publicatie zouden ondervinden.